Ayak Başparmağımda Çıkıntı Oluştu: Halluks Valgus (Ayak Nasırı Değil)

Ayak başparmağının dibinde zamanla belirginleşen çıkıntı, halk arasında sıklıkla "kemik çıkıntısı" ya da yanlışlıkla "nasır" olarak adlandırılır. Tıbbi adı halluks valgustur ve aslında bir kemik büyümesi değil, dizilim bozukluğudur.

Ne oluyor?

Başparmak, diğer parmaklara doğru kaymaya başlar. Bunun sonucunda başparmağın tabanındaki eklem içe doğru çıkıntı yapar. Ayakkabı bu çıkıntıya sürttükçe cilt kalınlaşır, bölgedeki yastıkçık iltihaplanır ve ağrı başlar.

Yani dışarıdan görülen "kemik", yeni oluşan bir doku değil; yön değiştirmiş bir eklemdir.

Neden gelişir?

• Kalıtsal yatkınlık — en güçlü etkenlerden biridir, aynı ailede sık görülür
• Bağ dokusu gevşekliği
• Düztabanlık ve ayağın içe çökmesi
• Dar burunlu, yüksek topuklu ayakkabıların uzun süre kullanımı
• Romatoid artrit gibi iltihabi eklem hastalıkları
• İlerleyen yaş

Belirtiler

• Başparmak dibinde çıkıntı ve kızarıklık
• Ayakkabı giyerken bası ve ağrı
• Uzun yürüyüşlerde artan yanma hissi
• Başparmağın ikinci parmağın altına ya da üstüne binmesi
• İkinci ve üçüncü parmak altında nasır oluşumu (yük buraya kaydığı için)
• İlerlemiş dönemde başparmak ekleminde sertlik

Yapılabilecekler

1. Ayakkabı düzenlemesi. En etkili ve en çok ihmal edilen adımdır. Burun kısmı geniş, parmakların serbest hareket edebildiği, topuğu 3-4 santimi geçmeyen ayakkabılar. Sivri burunlu modeller, çıkıntı üzerinde sürekli basınç oluşturur.

2. Basınç koruması. Çıkıntı üzerine gelen bölgeye yerleştirilen ped ve silikon koruyucular, ayakkabı sürtünmesini azaltır.

3. Ayak içi kas çalışması. Başparmağı yana açan kasın (abduktor hallusis) çalıştırılması, parmakları ayırma ve kavis yükseltme egzersizleri. Bu çalışmalar dizilimi geri döndürmez ama parmak üzerindeki aktif kontrolü artırır.

4. Baldır esnekliği ve yürüyüş. Kısa baldır kası, itiş sırasında başparmağa binen yükü artırır. Germe programı ve adım düzeninin gözden geçirilmesi faydalıdır.

5. Tabanlık. Ayağın içe çökmesi belirginse yük dağılımını düzenlemek için kullanılabilir.

6. Gece ateli ve parmak ayırıcı. Ağrının azalmasına yardımcı olabilir; kalıcı düzeltme beklenmemelidir.

Cerrahi ne zaman?

Ağrının günlük hayatı kısıtladığı, ayakkabı giymenin zorlaştığı, diğer parmaklarda deformite geliştiği ve konservatif yaklaşımın yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Karar ortopedi hekimine aittir. Yalnızca görünüm nedeniyle yapılan girişimlerde beklentinin gerçekçi konuşulması önemlidir; iyileşme süreci genellikle birkaç aya yayılır.

Ameliyat sonrası dönemde de yürüyüş düzeni, ayak içi kas çalışması ve ayakkabı seçimi programın parçası olarak devam eder.

Ne zaman hekime?

Ani başlayan şiddetli ağrı, kızarıklık ve ısı artışı (iltihabi eklem hastalıkları ve gut açısından), yürüyememe, parmakta his kaybı ya da hızla ilerleyen şekil bozukluğu durumunda değerlendirme gerekir.