Kağıthane Skolyoterapi, İstanbul: Skolyoza Özel Egzersiz

Skolyoz genellikle ağrı yapmadığı için erken dönemde gözden kaçar. Ailelerin evde fark edebileceği bazı işaretler vardır; bunlar bir uygulama değil, yalnızca gözlemdir. Tanıyı muayene ve röntgenle hekim koyar, program da değerlendirmeden sonra kişiye özel kurulur. Bu işaretler şunlardır:

Skolyozun ilerleme riski, kemik büyümesinin devam ettiği dönemde en yüksektir. Ergenlik atağı sırasında eğrilik aylar içinde belirgin şekilde artabilir. Bu yüzden büyüme çağındaki bir çocukta düzenli takip ve erken başlanan egzersiz programı, ileride ameliyat gerekliliğini etkileyebilecek kadar önemlidir.

Yetişkinlerde ise eğriliğin ilerleme hızı yavaşlar; burada öncelik ağrının kontrolü, gövde stabilizasyonu ve yaşam kalitesidir.

Skolyoz egzersizi hazır bir liste değildir. Aynı derecede iki eğrilik bile farklı programlar gerektirebilir. Programı kurarken şunları değerlendiririm:

Korse ve egzersiz birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Korse eğriliği dışarıdan sınırlarken, egzersiz gövde kaslarının zayıflamasını engeller ve düzeltilmiş pozisyonun kas hafızasına yerleşmesini sağlar.

Korse kullanan hastalarda programı, hekimin belirlediği günlük kullanım süresini bozmayacak şekilde planlarım.

Genel çerçeve şudur: 20-25 derecenin altındaki eğriliklerde takip ve skolyoza özel egzersiz; büyümesi devam eden çocukta yaklaşık 20-25 ile 40-45 derece arasında korse ve egzersiz birlikte; 45-50 derece ve üzerinde cerrahi değerlendirme. Bu sınırlar kılavuzdan kılavuza birkaç derece oynar ve karar her zaman hekimindir.

Sayı tek başına yetmez. Aynı 25 derece, büyümesi bitmiş bir gençte takiple izlenirken boy atağındaki bir çocukta korse nedeni olabilir. Hekim bu kararı Cobb açısıyla birlikte büyümenin ne kadar kaldığına (Risser evresi, adet başlangıcı, boy artış hızı) ve iki röntgen arasındaki ilerleme hızına bakarak verir.

Skolyoterapi bu üç aralığın hepsinde yer alır; yalnızca amacı değişir: düşük derecede ilerlemeyi yavaşlatmak ve duruşu öğretmek, korse aralığında korsenin düzeltmesini kaslara yerleştirmek, cerrahi eşiğinde ise ameliyat öncesi solunum ve gövde hazırlığı.

Çocukta hedef büyüme çağında eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmak, yetişkinde ise ağrıyı azaltmak ve dengeyi korumaktır; bu yüzden aynı adı taşıyan iki program içerik olarak birbirine benzemez.

Çocuk ve ergende program hekimin röntgen kontrolleriyle ritim tutar. Her kontrol sonrasında düzeltme pozisyonları güncellenir, korse varsa seans korse saatlerinin dışına planlanır, boy atağı dönemlerinde seans ve ölçüm sıklaşır. Egzersizi anlayan çocuk evde de uygular; bu yüzden seansta ne yaptığımızı ve neden yaptığımızı çocuğun yaşına uygun dille anlatırım ve aileyi ilk seanslarda odada tutarım.

Yetişkinde omurga büyümesi tamamlanmıştır; eğriliği küçültmek gerçekçi bir hedef değildir. Bunun yerine eğriliğin yorduğu kasları güçlendirmek, ağrıyı azaltmak, solunum kapasitesini ve günlük dayanıklılığı artırmak hedeflenir. Dejeneratif skolyozda bacağa yayılan ağrı ve yürüme mesafesi de takip edilir. Seanslar iş çıkışı saatlere sığacak şekilde planlanır; ilerleme ağrı düzeyi, dik durabilme süresi ve duruş ölçümleriyle izlenir.

Kağıthane’deki birimimde skolyoz süreci hekimin röntgeni ve notuyla başlar; röntgen yoksa önce hekime yönlendiririm, çünkü tanı ve Cobb açısı hekime aittir.

İlk görüşme yaklaşık bir saattir: öne eğilme testi, skolyometreyle gövde rotasyon açısı, omuz-pelvis seviyesi, esneklik ve nefes değerlendirmesi, standart duruş fotoğrafı ve gerekirse 3B duruş analizi. Bu ölçümler yazılı olarak verilir; hekim kontrolüne götürebilirsiniz.

Seanslar birebirdir; hiçbir seansta aynı anda başka danışan yoktur. Skolyoterapi eğitimimi ve kullandığım yaklaşımı ilk görüşmede açıkça anlatırım. Çocuklar için okul çıkışı ve cumartesi, çalışan yetişkinler için hafta içi 22:00’ye kadar seans planlıyorum. M7 ve M11 metro hatlarının Kağıthane istasyonuna yakınım; İstanbul’un her ilçesinden aile ve yetişkin kabul ediyorum, program ulaşım yüküne göre kurulur.

Hiçbir açı vaadi vermem. İlerlemeyi hekimin röntgen kontrolleri ile benim ölçümlerimi yan yana koyarak değerlendiririz; ‘açı aynı kaldı’ bilgisi büyüme döneminde çoğu zaman bir kazanımdır.