Mulligan konsepti (Mulligan tekniği olarak da anılır), Yeni Zelandalı fizyoterapist Brian Mulligan’ın geliştirdiği, bugün birçok ülkede öğretilen bir manuel terapi yaklaşımıdır. Temelinde hareketle mobilizasyon fikri vardır: ekleme yumuşak ve sürekli bir kaydırma uygulanırken siz, ağrıyan ya da kısıtlanan hareketi aktif olarak yaparsınız.
Konseptin temel kuralı, uygulamanın ağrısız olmasıdır. Kaydırma sırasında ağrı hissederseniz kaydırmanın yönünü, şiddetini ya da elimin yerini değiştiririm; yine ağrısız hâle gelmiyorsa uygulamayı bırakırım. Hızlı itme ya da kütletme yoktur, hareketi siz kendi kontrolünüzde yaparsınız.
Kağıthane’deki kliniğimde birebir çalışıyor, Sertifikalı Mulligan Terapisti olarak bu yaklaşımı değerlendirme sonrasında uygun bulduğum durumlarda kullanıyorum. Mulligan kendi başına bir program değildir; manuel terapi, yumuşak doku mobilizasyonu ve egzersizle birlikte, size özel planın bir parçası olarak uygulanır.
Kimler için uygun?
- Boyun ağrısı ya da boyun fıtığına bağlı ağrı nedeniyle başını çevirmekte zorlananlar
- Öne eğilirken, otururken ya da ayağa kalkarken bel ağrısı yaşayanlar
- Omuz sıkışması nedeniyle kolunu kaldırırken ağrı ve hareket kısıtlılığı yaşayanlar
- Tenisçi dirseği ya da el bileği ağrısı nedeniyle kavramakta ve kaldırmakta zorlananlar
- Diz ağrısı nedeniyle çömelirken ya da merdiven inip çıkarken zorlananlar
- Ayak bileği burkulmasının ardından hareket kısıtlılığı devam edenler
- Boyundan kaynaklanan (servikojenik) baş ağrısı yaşayanlar
Mulligan konsepti nasıl uygulanır?
Uygulama, ağrıyı ortaya çıkaran hareketin bulunmasıyla başlar. Ardından ilgili eklemde, eklem yüzeylerinin düzlemine göre seçilen hafif ve sürekli bir kaydırma uygulanır; hareketin ağrısız yapılabildiği yön denenerek bulunur. Siz de kaydırma sürerken aynı hareketi yaparsınız. Kaydırma, hareket tamamlanıp başlangıç pozisyonuna dönene kadar korunur.
Uygulamalar çoğu zaman şikayetin ortaya çıktığı pozisyonda yapılır: boyun için otururken, diz ve ayak bileği için ayakta yük verirken. Hareket kaydırmayla birlikte ağrısız hâle geliyorsa birkaç tekrar uygulanır, ardından aynı hareket kaydırma olmadan yeniden test edilir. Ağrı olursa uygulama değiştirilir ya da bırakılır; ağrıya rağmen devam edilmez.
Konsept içinde en sık kullanılan uygulamalar şunlardır:
- MWM (Mobilisation with Movement, hareketle mobilizasyon): Omuz, dirsek, el bileği, diz ve ayak bileği gibi eklemlerde sürekli kaydırmanın aktif hareketle birleştirilmesi
- SNAG (Sustained Natural Apophyseal Glide): Omurga için geliştirilmiş uygulamadır. Omurlar arasındaki küçük eklemlere (faset eklemlere) kendi düzlemleri boyunca kaydırma verilirken boynunuzu, sırtınızı ya da belinizi aktif olarak hareket ettirirsiniz.
- NAG (Natural Apophyseal Glide): Daha çok boyun ve üst sırt bölgesinde, siz otururken uygulanan yumuşak ve ritmik kaydırmalardır. SNAG’dan farkı, kaydırmanın sürekli değil tekrarlı olması ve bu sırada sizin hareket etmenize gerek olmamasıdır.
Hangi şikayetlerde kullanılır?
Mulligan konsepti, belirli bir hareketle ortaya çıkan ağrı ve kısıtlılıkta anlam kazanır. Tanı hekime aittir; aşağıdakiler, değerlendirme bulguları uygun olduğunda Mulligan uygulamalarının programa eklenebildiği başlıklardır:
- Boyun ağrısı ve boyun fıtığına bağlı ağrı
- Boyundan kaynaklanan (servikojenik) baş ağrısı
- Bel ağrısı, öne eğilmede ve oturup kalkmada kısıtlılık
- Omuz sıkışması ve kolu kaldırmada hareket kısıtlılığı
- Tenisçi dirseği (lateral epikondilit) ve el bileği ağrısı
- Diz ağrısı, çömelmede ve merdivende zorlanma
- Ayak bileği burkulması sonrası devam eden hareket kısıtlılığı
Mulligan konsepti programın neresinde yer alır?
Her süreç değerlendirmeyle başlar. Ağrınızın öyküsünü dinler, ağrıyı ortaya çıkaran hareketi bulur, hareket açıklığını ve kas kuvvetini test ederim. Mulligan uygulamalarını yalnızca bu bulgular uygun olduğunda programa eklerim; uygun değilse başka bir yaklaşım seçerim.
Seansta Mulligan uygulamalarını çoğu zaman manuel terapi ve yumuşak doku mobilizasyonuyla birlikte kullanırım; ardından kolaylaşan hareketi egzersizle destekleriz. Amaç, seansta kazanılan hareketin günlük hayatta da kullanılabilir hâle gelmesidir.
Mulligan konseptinde bazı uygulamaların kişinin kendisine öğretilebilen karşılıkları vardır. Bunları genel bir ev protokolü olarak vermem. Uygun gördüğümde size özel bir hareketi seansta öğretir, doğru yaptığınızı birlikte kontrol eder ve sonraki seanslarda gözden geçiririm. Bu hareketler kişiye özeldir, bir başkası için uygun olmayabilir.
Kimlere uygulanmaz, ne zaman hekime yönlendiririm?
Tanı koymak hekimin görevidir. Mulligan uygulamaları yumuşak olsa da her durumda uygun değildir; değerlendirmede aşağıdaki bulgulardan biri varsa uygulama yapmaz, sizi hekime yönlendiririm:
- Kırık ya da kırık şüphesi, yeni bir düşme veya çarpma sonrası akut travma
- Kol ya da bacakta ilerleyen güç kaybı, giderek yayılan uyuşma
- İdrar ya da dışkı kontrolünde bozulma
- Açıklanamayan kilo kaybı, ateş ya da gece dinlenmekle geçmeyen ağrı
- Bilinen ya da şüpheli tümör, aktif enfeksiyon, ileri düzey osteoporoz
- Boyun hareketleriyle ortaya çıkan baş dönmesi, çift görme, konuşma ya da yutma güçlüğü
Seans nasıl geçiyor?
- 01
Değerlendirme
Şikayetinizi dinler, ağrıyı ortaya çıkaran hareketi ve kısıtlılığı test ederim; varsa MR ve hekim raporunuzu incelerim. Mulligan’ın sizin için uygun olup olmadığına birlikte karar veririz.
- 02
Hareketle mobilizasyon
Ekleme yumuşak ve sürekli bir kaydırma verirken siz ağrılı hareketi aktif olarak yaparsınız. Uygulama ağrısız olmak zorundadır; ağrı olursa değiştirilir ya da bırakılır.
- 03
Yeniden test
Uygulamanın ardından aynı hareketi kaydırma olmadan tekrar test ederiz; değişimi birlikte değerlendirir, sonraki adımı buna göre planlarım.
- 04
Destekleyici program
Program, gerekli görülen manuel terapi ve egzersizle tamamlanır. Uygun görürsem size özel bir hareketi seansta öğretir ve doğru yaptığınızı kontrol ederim.
Mulligan Konsepti hakkında merak edilenler
Mulligan konsepti nedir?
Mulligan tekniği acıtır mı?
Kütletme (manipülasyon) ile farkı nedir?
Boyun fıtığında Mulligan uygulanır mı?
Kaç seans gerekir?
Evde kendi kendime uygulayabilir miyim?
Mulligan konsepti ile manuel terapi arasındaki fark nedir?
İstanbul’da Mulligan konsepti uygulayan fizyoterapist nerede?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Tanı bir hekim tarafından konur. Şikayetiniz için lütfen bir sağlık kuruluşuna başvurun.