Kağıthane Lenfödem Terapisi, İstanbul

Lenfödem çoğu zaman sinsi başlar. Aşağıdakiler kendi kendinize yapacağınız bir test ya da uygulama değil, fark etmenize yardımcı olacak gözlemlerdir; tanıyı hekim koyar, program da değerlendirmeden sonra size özel kurulur. Şişlik gözle görülür hâle gelmeden önce hastalar genellikle şu belirtileri fark eder:

KBF, lenfödem terapisinde dünya genelinde altın standart kabul edilen yaklaşımdır. Manuel lenf drenajının temelleri Emil Vodder’a, bu tekniği bütüncül bir terapi modeline dönüştüren yapı ise Prof. Michael ve Ethel Földi’ye dayanır. Kliniğimde uyguladığım yöntem, Földi tekniğidir.

KBF tek bir teknikten değil, birbirini tamamlayan dört uygulamadan oluşur, biri eksik kaldığında elde edilen azalma korunamaz.

Programın süresi ve beklenen kazanım, büyük ölçüde hangi evrede başvurduğunuza bağlıdır. Evrelemeyi muayeneyle hekim yapar; aşağıdaki tanımlar kendi evrenizi belirlemeniz için değil, süreci daha iyi anlamanız için yer alıyor. Földi sınıflaması dört evre tanımlar:

Terapi iki aşamalıdır. Yoğun aşamada, ödemin derecesine göre genellikle 2–4 hafta boyunca haftada 4–5 gün seans yapılır; hedef, uzvu mümkün olan en küçük hacme indirmektir.

İdame aşamasında ise kazanılan hacim korunur. Bu aşamada basınçlı giysi (kompresyon kolluk/çorap) kullanımı, ölçümlerinize göre planladığım kişisel ev egzersiz programı, size göre belirleyip seansta öğrettiğim drenaj adımları ve belirli aralıklarla kontrol ölçümü devreye girer. Lenfödem ömür boyu takip gerektiren bir durumdur; ancak iyi yönetildiğinde günlük yaşamı kısıtlamayacak seviyede tutulabilir.

Földi tekniğinin ayırt edici yanlarından biri, hastayı sürecin pasif bir tarafı olarak görmemesidir. Yoğun aşama bittiğinde süreç durmaz, sadece yürütücüsü değişir.

Bu nedenle idameye geçmeden önce, değerlendirme ve ölçümlerinize göre size özel, basitleştirilmiş bir drenaj programı hazırlayıp seansta öğretiyorum: hangi bölgeden başlanacağı, el hareketinin nasıl olması gerektiği ve günde ne kadar süre ayrılacağı size göre belirlenir. Birkaç seans birlikte çalışıp doğru uyguladığınızdan emin oluyoruz. Drenajın yönü, varsa ameliyat ya da radyoterapi alanına ve hangi lenf bölgelerinin sağlam kaldığına göre kişiden kişiye değişir; bir başkası için doğru olan sıra sizde sıvıyı çalışmayan bir bölgeye yönlendirebilir. Bu yüzden genel drenaj videolarındaki sırayı kendi başınıza denemenizi önermiyorum.

Kendi drenajını yapabilen bir hasta, kliniğe daha az bağımlı ve uzun vadede daha stabil seyreder.

Her seansta uzvun belirli noktalarından çevre ölçümü alır ve kaydederim. Böylece hem sizin hem benim ilerlemeyi somut görmemiz mümkün olur; sürecin hangi aşamasında olduğumuz ve idameye ne zaman geçileceği tahminle değil veriyle belirlenir.

Kol lenfödemi, koltuk altı lenf düğümleri alındıktan ya da bölgeye radyoterapi uygulandıktan sonra kolda lenf sıvısının birikmesidir ve ameliyattan haftalar ya da yıllar sonra başlayabilir. Kliniğimde en sık karşılaştığım lenfödem tipi budur.

İlk işaretler çoğu zaman şişlikten önce gelir: kolda ağırlık, yüzüğün ya da saatin dar gelmesi, gömlek kolunun bir tarafta sıkması, el sırtında dolgunluk. Omuz hareket kısıtlılığı ve koltuk altından kola uzanan kordon benzeri gerginlik de tabloya eşlik edebilir; hareketsiz kalan omuz lenf akışını daha da yavaşlatır.

Program, hekim tanısı ve onkoloji ekibinin onayıyla başlar. İlk görüşmede iki kolu el sırtından omza kadar aynı noktalardan ölçer, hacim farkını hesaplar, omuz açısını kaydederim. Ardından Kompleks Boşaltıcı Fizyoterapi aşağıdaki sırayla ilerler:

Lenfödem için ilk başvuru, kanser öyküsü varsa sizi takip eden onkoloji ya da genel cerrahi hekimine; öykü yoksa fiziksel tıp ve rehabilitasyon ya da kalp ve damar cerrahisi bölümüne yapılır. Tanıyı hekim koyar; tanı konduktan sonra terapi için doğrudan Kağıthane’deki birimime gelebilirsiniz.

Bölümlerin rolü kabaca şöyledir:

Kağıthane’deki birimimde lenfödem programı birebir yürür ve ölçümle başlar. İstanbul’un her ilçesinden, Avrupa ve Anadolu yakasından danışan kabul ediyorum; yoğun faz ardışık seans gerektirdiği için takvimi ilk görüşmede ulaşım yükünüze göre birlikte kuruyoruz.

M7 ve M11 metro hatlarının Kağıthane istasyonuna yakınım; hafta içi 08:00-22:00, cumartesi 08:00-18:00 arasında seans yapıyorum. Süreç şu adımlarla ilerler: