Düztabanlık Sorun mu? Tabanlık Ne Zaman Gerekir?

"Düztabanım" cümlesi çoğu zaman bir endişeyle söylenir. Oysa düz taban, tek başına bir hastalık değildir; toplumun önemli bir bölümünde bulunur ve büyük kısmında hiçbir şikayete yol açmaz.

Ayak kavsi ne işe yarar?

Ayağın iç tarafındaki kavis, adım sırasında yay gibi çalışır: yere basarken yükü emer, itiş sırasında enerjiyi geri verir. Bu kavsi bağlar, kemik dizilimi ve kaslar birlikte ayakta tutar. Kavis düştüğünde yük dağılımı değişir; bu değişim bazı kişilerde sorunsuz karşılanır, bazılarında ağrıya yol açar.

Esnek mi, sert mi?

Ayrımın en pratik yolu basit bir testtir: kişi parmak uçlarında yükseldiğinde ya da otururken ayak yerden kesildiğinde kavis beliriyorsa tablo esnek tiptedir. En sık görülen ve genellikle sorunsuz olan grup budur.

Kavis hiçbir pozisyonda oluşmuyorsa sert düztabanlıktan söz edilir. Bu tip, kemik yapısındaki farklılıklar ya da eklem yapışıklıklarıyla ilişkili olabilir ve daha dikkatli değerlendirilir. Bu basit test bir egzersiz değil, yalnızca bir gözlemdir; ayağın tipini ve nedenini netleştirmek muayeneyle olur, tanıyı hekim koyar.

Yetişkinlikte, daha önce normal olan bir ayakta kavsin sonradan çökmesi ayrı bir başlıktır; iç taraftaki bir tendonun yetersizliğiyle ilişkili olabilir ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

Ne zaman şikayet yapar?

• Uzun süre ayakta kaldıktan sonra ayak tabanında ve iç kısmında ağrı
• Çabuk yorulma
• Topuk ağrısı (plantar fasiit ile birlikte sık görülür)
• Diz iç yanı, kalça ya da bel ağrısı, çünkü ayaktaki dizilim yukarı doğru zincirleme etkiler
• Ayakkabı tabanının iç kenardan belirgin aşınması
• Çocuklarda yürümekten kaçınma, oyun sırasında çabuk yorulma

Çocuklarda yaklaşım

Bebeklik ve erken çocuklukta ayak tabanı yağ yastıkçığı nedeniyle düz görünür. Kavsin belirginleşmesi genellikle okul çağına doğrudur. Bu nedenle küçük çocuklarda "düztaban" tanısıyla hemen tabanlık verilmesi çoğu zaman gerekmez.

Değerlendirme gerektiren durumlar: ağrı, tek taraflı belirgin fark, sert tip düztabanlık, yürüyüşte belirgin bozukluk ya da eşlik eden nörolojik bulgular.

Ne yapılır?

1. Ayak içi kas çalışması. Ayak tabanındaki küçük kasların güçlenmesi kavsin aktif desteğini artırır. Ancak bu çalışmalar her düztabanda aynı sonucu vermez: esnek bir ayakta kavsi destekleyen bir hareket, sert tipte ya da kavsi sonradan çöken bir ayakta zaten zorlanan dokulara yük bindirip ağrıyı artırabilir. Size uygun hareketleri değerlendirmeden sonra seansta öğretiyorum; sonraki seanslarda ayağınızın nasıl yanıt verdiğine birlikte bakıyoruz.

2. Baldır esnekliği. Kısa baldır kası, ayağın içe çökmesini artırır; germe programı çoğu kişide yer alır.

3. Kalça ve diz kontrolü. Yükün ayağa nasıl geldiğini yukarıdaki eklemler belirler; program yalnızca ayakla sınırlı kalmaz.

4. Ayakkabı seçimi. Topuk bölgesi sağlam, tabanı çok yumuşak olmayan, ayağı iç tarafta destekleyen modeller.

5. Tabanlık. Ağrının sürdüğü, yük dağılımının belirgin bozulduğu durumlarda kullanılır. Hazır tabanlıklar hafif tablolarda yeterli olabilir; belirgin dizilim sorunlarında kişiye özel üretim tercih edilir. Tabanlık tek başına değil, egzersizle birlikte kullanıldığında anlamlıdır; hazır mı yoksa kişiye özel mi olacağı da ayağınız değerlendirildikten sonra netleşir.

Hekime ne zaman?

Ağrının giderek artması, ayakta şekil değişikliğinin hızlanması, tek taraflı çökme, uyuşma ya da güç kaybı eşlik etmesi durumunda hekim değerlendirmesi gerekir.

Kağıthane, İstanbul’da fizyoterapi değerlendirmesi

Bu yazıdaki bilgiler genel çerçevedir; tanı hekime aittir ve program kişiye özel değerlendirmeyle belirlenir. Kağıthane’deki birimimde İstanbul’un her ilçesinden, Avrupa ve Anadolu yakasından gelen danışanlarla çalışıyorum. M7 ve M11 metro hatlarının Kağıthane durağına yakınım; hafta içi 08:00-22:00, cumartesi 08:00-18:00 arasında seans yapıyorum, iş çıkışı gelmek mümkün.