Bel röntgeni ya da MR raporunda "listezis" ifadesini görmek endişe verir: bir omurun diğerinin üzerinden kaydığı söylenmektedir. Bu tablo sanıldığı kadar nadir değildir ve çoğu kişide yönetilebilir.
Nedir?
Spondilolistezis, bir omurun altındaki omura göre öne (bazen arkaya) doğru kaymasıdır. En sık bel bölgesinin alt segmentlerinde görülür.
Başlıca tipleri:
- İstmik tip: Omurun arka bölümündeki küçük kemik köprüde oluşan stres kırığı zemininde gelişir. Sıçrama, geriye uzanma ve dönme içeren sporlarla uğraşan gençlerde daha sıktır (jimnastik, halter, voleybol).
- Dejeneratif tip: Yaşla birlikte disk ve faset eklemlerin yıpranmasıyla, genellikle 50 yaş üzerinde gelişir. Kadınlarda daha sık görülür.
- Travmatik ve doğuştan tipler daha seyrektir.
Kayma miktarına göre derecelendirilir; çoğu olgu düşük derecelidir.
Belirtiler
- Bel ağrısı — genellikle ayakta durmak ve yürümekle artar, öne eğilince ya da oturunca azalır
- Beli geriye doğru uzatınca artan ağrı
- Uyluk arkasında gerginlik hissi
- İlerlemiş tablolarda bacaklara yayılan ağrı, uyuşma
- Yürüme mesafesinin kısalması: Belirli bir mesafeden sonra bacaklarda ağırlık ve uyuşma başlaması, oturunca geçmesi (dar kanal bulgusu)
Bazı kişilerde ise hiçbir şikayet olmaz; kayma başka bir nedenle çekilen görüntülemede rastlantısal olarak saptanır.
Program nasıl kurulur?
1. Yön tercihinin belirlenmesi. Muayenede hangi hareketin şikayeti azalttığı bulunur. Bel kaymasında çoğu kişide bükülme yönü rahatlatıcıdır, geriye uzanma ise artırır — ama bu kural herkes için geçerli değildir.
2. Gövde stabilizasyonu. Programın çekirdeğidir. Derin karın kası ve bel çevresi kasların, beli nötr konumda tutacak şekilde çalıştırılması hedeflenir. Amaç, kayan segmenti kas kontrolüyle desteklemektir.
3. Kalça hareketliliği ve kuvveti. Kalça esnekliği azaldığında hareket bele biner; kalça arkası kaslar ve kalça bükücüler programda yer alır.
4. Günlük hareket eğitimi. Yerden yük alma, ağır taşıma, uzun süre ayakta kalma stratejileri.
5. Aktivite düzenlemesi. Geriye uzanma ve dönme yükü yüksek sporlar geçici olarak azaltılır; büyüme çağındaki gençlerde bu düzenleme daha dikkatli yapılır.
6. Kilo yönetimi ve genel kondisyon.
Korse kullanımı bazı olgularda, özellikle stres kırığı zemininde gelişen genç hastalarda hekim kararıyla gündeme gelebilir.
Beklenti
Düşük dereceli kaymalarda hedef, kaymayı geri döndürmek değil — bu mümkün değildir — segmentin çevresindeki kontrolü artırarak ağrıyı azaltmak ve yürüme kapasitesini korumaktır. Çoğu kişide bu hedefe düzenli bir programla ulaşılır.
Hekime başvurulması gerekenler
Bacakta ilerleyen güç kaybı, ayak düşmesi, idrar-dışkı kontrolünde değişiklik, makat çevresinde uyuşma, yürüme mesafesinin hızla kısalması ve dinlenmeyle geçmeyen gece ağrısı durumlarında değerlendirme gecikmemelidir. Tanı ve derece hekim tarafından belirlenir.
İlgili hizmet
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Bel-boyun fıtığından ameliyat sonrası rehabilitasyona, ortopedik ve nörolojik şikayetlerde birebir fizyoterapi.
Bu konuda merak edilenler
Bel kayması ilerler mi?
Bel kaymasında hangi hareketlerden kaçınmalı?
Ameliyat gerekir mi?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Tanı bir hekim tarafından konur. Şikayetiniz için lütfen bir sağlık kuruluşuna başvurun.