Lenfödemde Basınçlı Pompa (Pnömatik Kompresyon) İşe Yarar mı?

Lenfödemi olan hemen herkes bir noktada basınçlı pompa cihazlarıyla karşılaşır. Bacağı ya da kolu saran, bölmeli bir kılıf içine hava basarak sıkıştırma yapan bu cihazlar internette "evde lenf drenajı" diye tanıtılır. Gerçek biraz daha ayrıntılıdır.

Cihaz ne yapıyor?

Pnömatik kompresyon cihazı, uzvu saran kılıftaki bölmeleri sırayla şişirerek uçtan gövdeye doğru ilerleyen bir basınç dalgası oluşturur. Bu, damar içindeki sıvının ve dokular arası suyun yukarı doğru hareketini destekler. Venöz kaynaklı ödemde ve hareketsizliğe bağlı şişliklerde işe yarayabilir.

Lenfödemde neden tek başına yetmez?

Lenfödemde temel sorun sıvının itilememesi değil, gideceği yolun tıkalı olmasıdır. Manuel lenf drenajının mantığı şudur: önce gövdedeki sağlam lenf bölgeleri ve toplayıcı kanallar uyarılarak "boşaltma alanı" açılır, sonra sıvı tıkalı bölgeyi dolaşarak bu alana yönlendirilir.

Pompa bu yönlendirmeyi yapamaz. Sıvıyı yalnızca uzuv boyunca yukarı iter. Gövde tarafı hazırlanmamışsa sıvı uzvun kökünde, kasık ya da koltuk altı bölgesinde birikebilir. Uzun vadede bu bölgede fibrozis (doku sertleşmesi) gelişmesi bildirilmiştir. Ayrıca yüksek basınçla çalıştırılan cihazlar ince lenf damarlarına zarar verebilir.

Ne zaman destekleyici olabilir?

Doğru koşullarda pompa, programın yardımcı bir parçası olabilir:

• Gövde bölgesi manuel drenajla düzenli olarak boşaltılıyorsa
• Kompresyon ve egzersiz programı zaten sürüyorsa
• Basınç değeri kişiye göre belirlenmiş ve düşük tutuluyorsa
• Seans süresi ve sıklığı planlanmışsa
• Kişi cihazı seansta doğru kullanmayı öğrenmiş ve bu kontrol edilmişse

Özellikle hareket kısıtlılığı olan, seansa düzenli gelemeyen ya da uzun süre ayakta kalan kişilerde günlük yönetimi kolaylaştırabilir. Yine de evde kullanılan her uygulama gibi pompa da kişiye özeldir: aynı cihaz bir kişide şişliği azaltırken, gövde tarafı hazırlanmamış başka birinde sıvıyı kasıkta ya da koltuk altında biriktirebilir. Size uygun olup olmadığına, uygunsa hangi ayarla kullanılacağına değerlendirmeden sonra birlikte karar veriyoruz.

Kullanılmaması gereken durumlar

• Aktif cilt enfeksiyonu ya da erizipel atağı sırasında
• Derin ven trombozu şüphesi veya tanısı
• Kontrol altında olmayan kalp yetmezliği
• Bölgede tedavi edilmemiş kanser varlığı
• Ciltte açık yara, taze dikiş ya da ileri derece hassasiyet
• Şiddetli ağrı ya da his kaybı olan uzuvlarda

Bu başlıklar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Karar nasıl verilmeli?

Cihaz almadan önce sorulması gereken üç soru vardır:

1. 1Lenfödemim hangi evrede ve gövde tarafında tıkanıklık var mı?
2. 2Kompresyon ve egzersiz programım oturmuş durumda mı?
3. 3Cihazı hangi basınçta, ne sıklıkta ve ne kadar süreyle kullanacağım?

Bu üç sorunun cevabı netleşmeden yapılan alım, çoğu zaman dolapta kalan pahalı bir cihaza dönüşür.

Özet

Basınçlı pompa lenfödemin çözümü değildir; iyi kurulmuş bir programın yanında, doğru ayarlarla kullanıldığında yardımcı olabilecek bir araçtır. Sıralama şudur: önce değerlendirme ve manuel drenajla gövdenin açılması, sonra kompresyon ve egzersizle günlük düzenin kurulması; pompa ancak bu zeminin üzerine eklenir.

Kağıthane, İstanbul’da lenfödem programı

Lenfödem tanısı hekime aittir; tanınız konduysa Kompleks Boşaltıcı Fizyoterapi programı için doğrudan bana yazabilirsiniz. Tanınız yoksa da yazın; ilk görüşmede değerlendirip sizi doğru hekime yönlendiririm, tanı netleşince programı birlikte kurarız. Kağıthane’deki birimimde İstanbul genelinden, Beşiktaş, Şişli, Sarıyer, Eyüpsultan, Bakırköy, Kadıköy ve Üsküdar dahil her ilçeden gelen danışanlarla çalışıyorum. Yoğun faz günleri ulaşım yüküne göre gruplanır; M7 ve M11 metro hatlarına yakınım ve hafta içi 22:00’ye kadar açığım.