Meme Kanseri Ameliyatı Sonrası Kolum Şişti: Ne Yapmalıyım?

Meme kanseri tedavisini atlatmış olmak başlı başına bir başarıdır. Ama koltuk altı lenf bezleri alındıysa ya da o bölgeye ışın tedavisi uygulandıysa, kolda lenfödem gelişme ihtimali hayatınızın geri kalanında bir olasılık olarak kalır.

Bu cümleyi korkutmak için değil, hazırlıklı olmanız için yazıyorum. Çünkü erken fark edilen lenfödemde sonuçlar, geç kalınana göre çok daha iyidir.

Ne zaman ortaya çıkar?

Değişken. Ameliyattan haftalar sonra başlayabileceği gibi, yıllar sonra da ilk kez ortaya çıkabilir. Bu yüzden "üzerinden çok zaman geçti, artık risk yok" diye düşünmek doğru değildir.

Tetikleyici olarak sıklıkla şunlar bildirilir: o kolla yapılan ağır ve alışılmadık bir zorlanma, kolda bir enfeksiyon, uzun uçuş, ani kilo artışı.

İlk belirtiler — şişlik görünmeden önce

Lenfödem gözle görülür hâle gelmeden önce haber verir:

• Kolda dolgunluk, ağırlık ya da gerginlik hissi
• Yüzüğün, saatin ya da kol saatinin darlaşması
• Gömlek kolunun bir tarafta daha sıkı gelmesi
• Cildin parlak ve gergin görünmesi
• Parmakla bastırınca birkaç saniye kalan çukur
• Kolun çabuk yorulması

Bu belirtilerden herhangi biri varsa, şişlik henüz "belli olmasa" da değerlendirme yaptırın.

En güvenilir takip: ölçüm

İki kol arasında belirli noktalardan alınan çevre ölçümlerinin karşılaştırılması, gözle bakmaktan çok daha hassastır. İdeal olan, ameliyat öncesinde ya da hemen sonrasında bir başlangıç ölçümü yaptırmaktır — böylece ileride karşılaştıracak bir referansınız olur.

Bu ölçüm yapılmadıysa da geç değil; iki kol karşılaştırmalı olarak ölçülebilir.

Ne yapmalısınız?

Şişlik başladıysa: Beklemeyin. Erken evrede doku yumuşaktır ve tedaviye yanıt belirgindir. Uygulanacak yaklaşım manuel lenf drenajı, bandajlama, egzersiz ve cilt bakımını birlikte içeren Kompleks Boşaltıcı Fizyoterapi'dir.

Şişlik yoksa: Yine de bilgilendirme görüşmesi almanızı öneririm. Neye dikkat edeceğinizi bilmek, riski azaltır.

Korunma önerileri

• Etkilenen koldan tansiyon ölçtürmeyin, kan aldırmayın, serum taktırmayın. Mümkünse diğer kolu kullandırın.
• Cildi koruyun: kesik, yanık, böcek sokmasından kaçının; nemlendirici kullanın; bulaşık ve bahçe işlerinde eldiven takın.
• Hareketsiz kalmayın. Kolu kullanmaktan korkmak yaygın bir hatadır. Kademeli olarak artırılan düzenli egzersiz, lenf akışını destekler ve koruyucudur.
• Ağır kaldırmayı aniden değil kademeli olarak artırın.
• Uzun uçuşlarda kompresyon kolluğu kullanmayı hekiminize danışın.
• Ani kilo artışından kaçının.

Acil durum

Kolda ani kızarıklık, ısı artışı, ağrı ve ateş varsa bu erisipel olabilir. Bu tabloda drenaj uygulanmaz — vakit kaybetmeden hekime başvurun. Tekrarlayan enfeksiyonlar lenf sistemine kalıcı zarar verebilir.

Umut verici olan taraf

Kol lenfödemi, erken yakalandığında tedaviye en iyi yanıt veren lenfödem tiplerinden biridir. Pek çok hastada hacim belirgin şekilde geriletilir ve kompresyon giysisiyle korunarak günlük hayat neredeyse hiç kısıtlanmadan sürdürülür.

Kağıthane'deki kliniğimde ilk değerlendirme ve iki kolun karşılaştırmalı ölçümü ücretsizdir.