Bacaklarımı Yerinde Tutamıyorum: Huzursuz Bacak Sendromu

Akşam koltuğa oturduğunuzda ya da yatağa uzandığınızda bacaklarınızda tarifi güç bir rahatsızlık başlıyor; karıncalanma, içten gelen bir gerilim, "bacaklarımı bir yere koyamıyorum" hissi. Kalkıp yürüyünce geçiyor, oturunca geri geliyor. Bu tablo huzursuz bacak sendromudur.

Tanıyı düşündüren dört özellik

1. 1Bacakları hareket ettirme isteği, genellikle rahatsız edici bir hisse eşlik eder
2. 2Şikayet hareketsizlikte başlar veya artar (oturmak, uzanmak)
3. 3Hareketle geçer ya da azalır
4. 4Akşam ve gece belirginleşir

Bu dört özelliğin bir arada olması tanı açısından belirleyicidir. Ağrıdan çok "huzursuzluk" tarif edilmesi tipiktir.

Uyku üzerindeki etkisi

Şikayet uykuya dalmayı zorlaştırır, gece uyanmalara yol açar. Sonuçta gündüz yorgunluğu, dikkat sorunları ve ruhsal etkiler ortaya çıkar. Pek çok kişi yıllarca "uykusuzluk" şikayetiyle dolaşır; asıl nedenin bacaklar olduğu geç fark edilir.

Araştırılması gerekenler

Huzursuz bacak sendromu tanısı konduğunda, altta yatan bir neden olup olmadığı değerlendirilir:

• Demir eksikliği. En sık düzeltilebilir nedendir; ferritin düzeyi bakılır. Kansızlık olmasa bile düşük demir depoları tabloyla ilişkilidir.
• Gebelik. Özellikle son üç ayda sık görülür, doğumdan sonra genellikle geriler.
• Böbrek yetmezliği ve diyaliz.
• İlaçlar. Bazı antidepresanlar, alerji ilaçları, bulantı ilaçları şikayeti tetikleyebilir; ilaç değişikliği kararı hekime aittir.
• Sinir sistemi hastalıkları ve polinöropati.
• Kafein, alkol ve nikotinin şikayeti artırdığı bildirilir.

Yardımcı olan alışkanlıklar

• Uyku düzeni. Sabit yatış-kalkış saatleri.
• Akşam kafein ve alkolden kaçınma.
• Düzenli, orta şiddette egzersiz — gün içinde; yatmadan hemen önce yoğun egzersiz tabloyu artırabilir.
• Bacak germe. Yatmadan önce baldır ve uyluk arkası germe.
• Ilık duş ya da ılık-soğuk uygulama.
• Bacak masajı ve pnömatik kompresyon cihazlarının bazı kişilerde rahatlattığı bildirilmiştir.
• Zihinsel meşguliyet. Oturmak zorunda kalınan uzun yolculuklarda dikkatin başka yöne verilmesi şikayeti hafifletebilir.
• Uzun hareketsizliği bölme. Uçak ve otobüs yolculuklarında koridor koltuğu tercih etmek pratik bir çözümdür.

Fizyoterapinin yeri

Huzursuz bacak sendromu tek başına fizyoterapiyle çözülen bir tablo değildir. Ancak düzenli egzersiz programının kurulması, germe alışkanlığının yerleşmesi, eşlik eden bel-bacak şikayetlerinin değerlendirilmesi ve uzun hareketsizliğin yönetilmesi sürecin parçasıdır. Ayrıca bacaklarda ödem ve dolaşım şikayeti eşlik ediyorsa bunların ayrı ele alınması gerekir.

Hekime ne zaman?

Şikayet uykuyu düzenli olarak bölüyorsa, gündüz işlevini bozuyorsa ya da hızla kötüleşiyorsa hekim değerlendirmesi gerekir. Demir düzeyi bakılması ve gerekiyorsa ilaç tedavisi kararı hekime aittir. Bacakta güç kaybı, uyuşmanın yayılması ya da tek taraflı şişlik ve ağrı varsa bu başka tabloları düşündürür ve ayrıca değerlendirilmelidir.