Ameliyat Sonrası Fizyoterapiye Ne Zaman Başlanmalı?

Ortopedik bir ameliyat sonrası en sık duyduğum soru şu: "Ne zaman başlayalım?"

Cevap ameliyatın türüne ve cerrahınızın protokolüne göre değişir. Ama genel ilke nettir: rehabilitasyon, doku iyileşmesini bozmadan mümkün olan en erken dönemde başlamalıdır.

Neden beklemek zararlı olabilir?

Hareketsiz kalan bir eklemde birkaç hafta içinde sertlik gelişir. Çevresindeki kaslar hızla erimeye başlar, ve bu kayıp en çok ilk haftalarda olur.

Geç başlanan bir programda önce bu kayıpları telafi etmek gerekir, bu da toplam süreyi uzatır. "Önce iyileşsin, sonra bakarız" yaklaşımı çoğu zaman süreci uzatan bir tercihtir.

Neden acele etmek de zararlı olabilir?

Dikilen bir tendonun, onarılan bir bağın ya da kaynayan bir kırığın kendi biyolojik takvimi vardır. Bu takvimden önce yüklenmek onarımı bozabilir ve ikinci bir ameliyat gerektirebilir.

Bu yüzden program her zaman cerrahınızın verdiği kısıtlamalar çerçevesinde kurulur. Ben de cerrahınızın protokolünü esnetmem; gerektiğinde cerrahınızla iletişim kurarak ilerlerim.

Genel bir yol haritası

Aşağıdaki tablo yalnızca fikir vermek içindir; sizin programınız ameliyat notunuza göre kişiselleştirilir.

0–2. hafta: Şişliği ve ağrıyı kontrol etmek, çevre eklemleri hareketli tutmak, izin verilen sınırda pasif hareket, kas aktivasyonunu uyandırmak.

2–6. hafta: Hareket açıklığını kademeli artırmak, yürüme paternini düzeltmek, izin verilen yükte kuvvetlendirmeye başlamak.

6–12. hafta: Güçlendirme, denge ve yük aktarımı çalışmaları, günlük yaşam aktivitelerine dönüş.

3. aydan sonra: Fonksiyonel çalışmalar, koşu ve spora kademeli dönüş (uygunsa).

Şişlik ve morluk normal mi?

İlk haftalarda evet. Ancak şişliğin uzaması iyileşmeyi geciktirir ve hareket kazanımını zorlaştırır. Cerrahınızın onayıyla uygulanan manuel lenf drenajı, ameliyat sonrası ödemin çözülmesini hızlandırmakta etkili bir yöntemdir.

Ani artan şişlik, ısı, kızarıklık ve ateş ise farklı bir konudur, enfeksiyon ya da pıhtı açısından hemen değerlendirilmelidir.

İlk seansa gelirken yanınızda getirin

• Ameliyat raporu, hangi işlemin yapıldığı, kullanılan materyal
• Film ve MR görüntüleri
• Cerrahınızın kısıtlama notu, yük verme izni, hareket sınırları, ortez kullanımı
• Kullandığınız ilaçların listesi

Bu belgeler programın doğru kurulması için gereklidir; olmadan çalışmak tahmin yürütmek olur.

Ne kadar sürer?

Ameliyata göre çok değişir. Menisküs onarımı, ön çapraz bağ, omuz rotator manşet, kalça ve diz protezi, hepsinin kendi takvimi vardır ve birkaç aydan bir yıla kadar uzayabilir.

Süreyi kısaltmada seanslar kadar önemli olan bir şey daha var: değerlendirmenin ardından size özel hazırladığım ev programının aradaki günlerde düzenli sürdürülmesi. Bu program herkese aynı verilmez; diz protezinden sonra dizi bükme çalışması ilk günlerden itibaren istenirken, menisküs onarımında ilk haftalarda belirli bir açının ötesine geçmek onarımı zorlayabilir. Bu yüzden bir hareketi ev programınıza, onu seansta doğru yaptığınızı gördükten sonra eklerim.

Kağıthane'de değerlendirme

Kliniğimde ilk görüşmede değerlendirme yapılır. Ameliyat raporunuzu birlikte inceler, hangi aşamada olduğunuzu ve önümüzdeki haftalarda ne yapacağımızı net olarak konuşuruz.

Kağıthane, İstanbul’da fizyoterapi değerlendirmesi

Bu yazıdaki bilgiler genel çerçevedir; tanı hekime aittir ve program kişiye özel değerlendirmeyle belirlenir. Kağıthane’deki birimimde İstanbul’un her ilçesinden, Avrupa ve Anadolu yakasından gelen danışanlarla çalışıyorum. M7 ve M11 metro hatlarının Kağıthane durağına yakınım; hafta içi 08:00-22:00, cumartesi 08:00-18:00 arasında seans yapıyorum, iş çıkışı gelmek mümkün.